Soms is het niet alleen de vermoeidheid die je wakker houdt. Soms ontstaat er ook spanning rondom het slapen zelf.
Je bent moe.
Niet een beetje moe.
Het soort moeheid waarbij je verlangt naar je bed.
Naar rust.
Naar even niets.
Je kijkt uit naar het moment dat je eindelijk kunt gaan liggen.
En toch gebeurt er iets zodra het zover is.
Je hoofd wordt wakker.
Je lichaam voelt gespannen.
Je draait nog een keer om.
Kijkt op de klok.
Probeert te ontspannen.
Probeert niet te denken.
Probeert te slapen.
En juist dat lijkt niet te lukken.
Misschien herken je dat.
Dat je uitgeput bent en toch wakker ligt.
Dat je verlangt naar slaap, maar er niet bij lijkt te kunnen komen.
Veel vrouwen stellen zichzelf dan dezelfde vraag:
“Waarom kan ik niet slapen?”
Een begrijpelijke vraag.
Maar het antwoord is vaak minder eenvoudig dan we zouden willen.
Moe zijn en kunnen slapen zijn niet hetzelfde
Veel mensen gaan ervan uit dat vermoeidheid automatisch leidt tot slaap.
Als je maar moe genoeg bent, val je vanzelf in slaap.
Toch werkt ons lichaam niet altijd zo.
Je kunt lichamelijk moe zijn en tegelijkertijd gespannen.
Je kunt uitgeput zijn en toch alert blijven.
Je kunt behoefte hebben aan rust, terwijl je systeem nog niet tot rust komt.
Slaap vraagt namelijk niet alleen vermoeidheid.
Slaap vraagt ook een bepaalde mate van ontspanning.
Van loslaten.
Van niet meer hoeven opletten.
En juist daar kan het soms vastlopen.
Waarom kan ik niet slapen als ik pieker?
Sommige vrouwen herkennen dat ze vooral wakker liggen door gedachten.
Ze denken na over morgen.
Over hun werk.
Over hun kinderen.
Over een gesprek dat nog door hun hoofd blijft gaan.
Over iets dat geregeld moet worden.
Of over een probleem waar nog geen oplossing voor is.
Dat betekent niet dat er iets mis is.
Het laat vooral zien hoe actief ons brein kan zijn.
Overdag helpen deze kwaliteiten ons vaak.
Ze zorgen ervoor dat we vooruitdenken, plannen en verantwoordelijkheid nemen.
Maar midden in de nacht kunnen dezelfde kwaliteiten ervoor zorgen dat rust moeilijker wordt.
Waarom kan ik niet slapen door stress?
Niet iedereen ligt wakker omdat ze veel denkt.
Sommige vrouwen voelen juist weinig gedachten.
Maar wel onrust.
Alsof hun lichaam niet helemaal ontspant.
Alsof er ergens een waakstand actief blijft.
Dat zien we bijvoorbeeld regelmatig na een periode van langdurige stress.
Maar ook rondom moederschap.
Na maanden van gebroken nachten.
Na een intensief vruchtbaarheidstraject.
Tijdens een periode van verlies.
Of wanneer er lange tijd veel van je gevraagd is.
Je systeem raakt gewend aan alertheid.
En soms duurt het langer voordat die alertheid weer afneemt dan we zouden verwachten.
Wanneer slapen steeds belangrijker wordt
In het begin zijn een paar slechte nachten vooral vervelend.
Maar wanneer slecht slapen langer duurt, gebeurt er vaak nog iets anders.
Slapen wordt belangrijk.
Heel belangrijk.
Logisch ook.
Want hoe moeër je wordt, hoe groter het verlangen naar een goede nacht.
Veel vrouwen gaan daardoor meer met slaap bezig zijn.
Ze proberen eerder naar bed te gaan.
Ze zoeken informatie.
Ze passen hun avondroutine aan.
Ze denken na over wat ze gegeten hebben.
Ze vragen zich af wat ze anders kunnen doen.
Allemaal begrijpelijke reacties.
Maar juist daardoor kan slaap steeds meer aandacht gaan vragen.
Voor vrouwen die veel verantwoordelijkheid dragen of hoge eisen aan zichzelf stellen, kan slapen soms bijna iets worden dat ook “goed” moet gaan.
De spanning verschuift naar de avond
Veel vrouwen merken dat de spanning niet alleen tijdens de nacht aanwezig is.
Maar al daarvoor.
Misschien herken je het.
Je bent nog niet eens naar bed.
En ergens op de achtergrond verschijnt al een gedachte.
“Zou het vannacht lukken?”
Je probeert positief te blijven.
Maar tegelijkertijd hoop je dat het beter gaat dan gisteren.
Of dan vorige week.
Of dan die andere nacht waarin je uren wakker lag.
En zonder dat je het doorhebt, ontstaat er iets nieuws.
Niet alleen vermoeidheid.
Maar ook spanning rondom het slapen zelf.
Hoe harder je probeert te slapen, hoe moeilijker het soms wordt
Slaap is een bijzonder proces.
Je kunt veel dingen in het leven afdwingen.
Je kunt jezelf motiveren om te sporten.
Je kunt een deadline halen.
Je kunt een planning maken.
Maar slapen werkt anders.
Slaap ontstaat meestal niet door harder je best te doen.
Sterker nog.
Veel vrouwen herkennen dat juist de nachten waarin ze het allerliefst willen slapen, de moeilijkste nachten zijn.
Niet omdat ze iets verkeerd doen.
Maar omdat hun systeem voelt hoe belangrijk het geworden is.
Waarom kan ik niet slapen door hormonen?
Ook lichamelijke processen spelen een rol.
Veel vrouwen merken veranderingen in hun slaap tijdens een vruchtbaarheidstraject.
Tijdens de zwangerschap.
Na een bevalling.
Of tijdens de overgang.
Ze worden vaker wakker.
Liggen langer wakker.
Of vallen moeilijker in slaap.
Hormonen kunnen daar invloed op hebben.
Maar meestal vertellen ze niet het hele verhaal.
Vaak zien we dat lichamelijke veranderingen, spanning, vermoeidheid en verwachtingen elkaar beïnvloeden.
Slaap is zelden één oorzaak met één oplossing.
Wanneer slecht slapen samenvalt met somberheid, angst of het gevoel jezelf kwijt te zijn geraakt, kan het helpend zijn om breder te kijken naar wat er speelt.
Waarom slecht slapen zo frustrerend kan voelen
Misschien is dat wel het moeilijkste aan slapeloosheid.
Dat het vaak niet alleen gaat over de nacht.
Het gaat ook over de dag erna.
Over functioneren.
Over energie.
Over aandacht voor je kinderen.
Over werk.
Over het gevoel dat je jezelf niet helemaal bent wanneer je moe bent.
Daardoor wordt een slechte nacht al snel meer dan een slechte nacht.
Het voelt alsof er veel van afhangt.
En dat maakt de druk vaak nog groter.
Soms merken vrouwen dat langdurige vermoeidheid niet alleen invloed heeft op hun energie, maar ook op hoe ze zich voelen in hun dagelijks leven.
Misschien begint verandering ergens anders
Veel vrouwen zoeken naar dé oorzaak van hun slapeloosheid.
Naar dé oplossing.
Naar dat ene inzicht waardoor het eindelijk beter wordt.
Maar slaap is vaak complexer dan dat.
Soms spelen vermoeidheid, spanning, hormonen, verantwoordelijkheid en angst voor weer een slechte nacht tegelijkertijd een rol.
Misschien begint verandering daarom niet bij nóg harder proberen te slapen.
Maar bij begrijpen wat er gebeurt tussen jou en de slaap.
Niet vanuit oordeel.
Niet vanuit de gedachte dat je iets verkeerd doet.
Maar vanuit nieuwsgierigheid.
Want soms is de vraag niet alleen:
“Waarom kan ik niet slapen?”
Soms is de vraag:
“Wat maakt dat rust op dit moment zo moeilijk voelt?”
En dat is vaak een veel vriendelijkere plek om te beginnen.
Sla gerust nog een bladzijde om
De Mamafestatie-bibliotheek groeit stap voor stap. Misschien vind je ook hier iets dat aansluit bij waar jij nu staat.
Nieuwe artikelen
Kennispagina’s
Thema’s om verder te ontdekken
Blijf je worstelen met slapen, spanning of vermoeidheid?
Je bent welkom om samen te onderzoeken wat jou wakker houdt
Plan een gesprekOver Mamafestatie
Mamafestatie is een psychologische praktijk voor vrouwen rondom kinderwens, zwangerschap, moederschap en verlies. In de begeleiding is ruimte voor zowel de zichtbare klachten als de onderliggende patronen en emoties die vaak moeilijk onder woorden te brengen zijn.
Disclaimer: Deze blog is bedoeld als psycho-educatieve informatie en vervangt geen persoonlijke begeleiding.
Veelgestelde vragen
Omdat vermoeidheid en ontspanning niet hetzelfde zijn. Je kunt lichamelijk moe zijn, terwijl je brein of zenuwstelsel nog actief blijft.
Ja. Stress, spanning en voortdurende alertheid kunnen het moeilijk maken om in slaap te vallen of door te slapen.
Naast onderbroken nachten door een baby kan ook langdurige waakzaamheid, hormonale veranderingen en mentale belasting een rol spelen. Soms slaapt een baby eerder door dan het zenuwstelsel van zijn moeder.
Ja. Hormonen spelen een belangrijke rol bij slaap en kunnen invloed hebben tijdens vruchtbaarheidstrajecten, zwangerschap, postpartum en de overgang.
Wanneer slecht slapen langere tijd aanhoudt, veel invloed heeft op je dagelijks functioneren of veel spanning oproept, kan het helpend zijn om samen te onderzoeken wat er speelt.
